Điểm Chạm 10: Triển lãm “Mùa Di Cư” – Nhóm 8 hoạ sĩ

1. Tổng quan

Điểm Chạm 10 của Ngọc Trà Hương Tịnh được mở ra trong không gian triển lãm nhóm “Mùa Di Cư” tại 3B Gallery. Đây là một triển lãm mỹ thuật đương đại quy tụ 8 nghệ sĩ đến từ nhiều vùng miền, với 61 tác phẩm tranh và điêu khắc cùng xoay quanh tinh thần dịch chuyển.

Sau 9 Điểm Chạm đi qua nhiều không gian nghệ thuật và văn hóa, từ hội họa, gốm Nam Bộ, Tết Việt, sơn mài bản địa đến âm nhạc và trải nghiệm nội tâm, Điểm Chạm 10 tiếp tục mở rộng hành trình ấy bằng một chủ đề rất gần với đời sống hôm nay: di cư.

“Mùa Di Cư” không chỉ nói về sự rời đi theo nghĩa địa lý. Di cư ở đây còn là sự dịch chuyển của ký ức, cảm xúc, chất liệu, ngôn ngữ tạo hình và cách con người nhìn lại chính mình trong một thế giới luôn biến động. Có cuộc di cư từ quê ra phố. Có cuộc di cư từ quá khứ sang hiện tại. Có cuộc di cư từ hình ảnh cụ thể sang cảm xúc trừu tượng. Có cuộc di cư âm thầm trong tâm trí mỗi người.

Trong không gian ấy, Ngọc Trà Hương Tịnh mang đến một điểm dừng bằng trà Shan Tuyết và âm nhạc. Nếu triển lãm mở ra nhiều chuyển động thị giác, thì trà tạo nên một vùng tĩnh. Nếu tranh và tượng kể câu chuyện về sự dịch chuyển, thì hương trà giúp người xem dừng lại để cảm nhận rõ hơn hành trình đó.

Điểm Chạm 10 vì vậy là cuộc gặp giữa tranh, tượng, trà, âm nhạc và những cuộc di cư bên trong con người.

2. Thông tin nhóm nghệ sĩ

Triển lãm “Mùa Di Cư” quy tụ 8 nghệ sĩ: Nguyễn Tú, Bùi Nguyễn Hoàng Hà, Đặng Văn Tứ, Đậu Quang Anh, Nguyễn Dương, Nguyễn Đức Giang, Nguyễn Xuân Hoàng và Nguyễn Quang Thu.

Điểm nổi bật của triển lãm không nằm ở sự đồng nhất phong cách. Ngược lại, sức mạnh của “Mùa Di Cư” đến từ sự đa dạng. Mỗi nghệ sĩ mang đến một hệ ngôn ngữ riêng, một chất liệu riêng và một cách tiếp cận riêng với chủ đề dịch chuyển.

Có nghệ sĩ tiếp cận di cư qua ký ức đô thị. Có người nhìn di cư như hành trình dịch chuyển của cảm xúc. Có người đặt câu hỏi về cơ thể, thân phận và sự hao mòn của con người trong đời sống đương đại. Có người lại đi vào chất liệu truyền thống, như sơn mài hoặc đất nung, để mở ra một cách hiểu khác về sự di chuyển giữa quá khứ và hiện tại.

Trong nhóm nghệ sĩ ấy, Nguyễn Quang Thu đại diện cho hướng điêu khắc, sử dụng chất liệu đất nung như một dạng ký ức vật chất. Đậu Quang Anh khai thác sơn mài như một quá trình đối thoại với chính mình. Bùi Nguyễn Hoàng Hà tạo nên những không gian cảm xúc qua hình khối và màu sắc được giản lược. Đặng Văn Tứ tiếp tục đào sâu vào hình tượng cơ thể người với năng lượng mạnh, nặng và giàu sức gợi.

Bên cạnh đó, Nguyễn Tú tạo ấn tượng bằng bút pháp trực cảm và phóng khoáng. Nguyễn Dương nghiêng về sự mềm mại, tiết chế và chiều sâu cảm xúc. Nguyễn Xuân Hoàng hướng vào sự buông bỏ, tĩnh tại và hành trình xoay vào bên trong tâm thức. Nguyễn Đức Giang góp thêm một lớp ngôn ngữ thị giác riêng trong tổng thể đa thanh của triển lãm.

Khi đặt cạnh nhau, 8 nghệ sĩ không chỉ tạo nên một triển lãm nhóm. Họ tạo nên một bản đồ dịch chuyển của nghệ thuật hôm nay, nơi mỗi tác phẩm là một điểm đến, một chặng đi hoặc một vết dấu của hành trình sáng tạo.

3. Chủ đề tranh và tác phẩm

Chủ đề trung tâm của “Mùa Di Cư” là sự dịch chuyển giữa hình và ý. Đây là một chủ đề mở, cho phép mỗi nghệ sĩ khai thác từ một góc nhìn khác nhau. Di cư không còn bị giới hạn trong hành động rời khỏi một nơi chốn. Di cư trở thành trạng thái tinh thần của con người hiện đại.

Một mạch nội dung nổi bật là dịch chuyển của ký ức. Nhiều tác phẩm trong triển lãm không tái hiện ký ức theo cách rõ ràng, mà chuyển ký ức thành màu sắc, bề mặt, vật liệu và nhịp điệu. Người xem có thể bắt gặp những dấu vết của quê nhà, phố xá, nhà ven sông, thân thể, tôn giáo, thiên nhiên hoặc những mảnh cảm xúc cũ. Nhưng tất cả đã được biến đổi qua ngôn ngữ tạo hình.

Mạch thứ hai là dịch chuyển của không gian sống. Thành phố, làng quê, miền núi, sông nước, nhà cửa và các vùng cư trú không còn hiện ra như phông nền tĩnh. Chúng trở thành những trường cảm xúc. Không gian trong tranh có thể bị xếp chồng, phá vỡ, làm mờ hoặc tái cấu trúc. Điều này phản ánh cách con người hôm nay sống trong nhiều lớp không gian cùng lúc: nơi đang ở, nơi đã rời đi, nơi còn nhớ và nơi đang hướng tới.

Mạch thứ ba là dịch chuyển của chất liệu. Sơn dầu, sơn mài, acrylic, điêu khắc đất nung và các cách xử lý bề mặt khác nhau tạo nên một trường vật liệu phong phú. Ở đó, chất liệu không chỉ là phương tiện kỹ thuật. Chất liệu trở thành nội dung. Mỗi lớp sơn, mỗi bề mặt mài, mỗi mảng đất nung hoặc mỗi vết cọ đều mang theo dấu vết của thời gian và bàn tay con người.

Mạch thứ tư là dịch chuyển nội tâm. Đây là lớp sâu nhất của triển lãm. Có những tác phẩm không kể về một hành trình bên ngoài, mà nói về sự chuyển động bên trong: từ bất an đến tĩnh lặng, từ hỗn độn đến định hình, từ thân thể đến tâm thức, từ hiện thực đến biểu tượng.

Các nhóm tác phẩm tiêu biểu có thể khai thác trong bài hình ảnh:

• Tranh gợi chủ đề nhà cửa, phố xá, ký ức đô thị và không gian sống

• Tác phẩm sơn mài khai thác sự chồng lớp của ký ức và chất liệu

• Điêu khắc đất nung gợi cảm giác đất, thân thể, thời gian và dấu vết

• Tranh về hình thể người, cơ thể và thân phận trong đời sống đương đại

• Tác phẩm có bố cục giản lược, nhiều khoảng lặng và chiều sâu cảm xúc

• Tranh mang tinh thần tĩnh tại, hướng vào bên trong tâm thức

• Các tác phẩm thể hiện sự chuyển hóa từ hiện thực sang biểu tượng

Nhìn tổng thể, “Mùa Di Cư” không đưa ra một định nghĩa cố định về di cư. Triển lãm mở ra một trạng thái: con người, ký ức, chất liệu và cảm xúc đều đang chuyển động. Không có điểm đến cuối cùng. Chỉ có những lớp dịch chuyển nối tiếp nhau.

4. Hương trà sử dụng

Tại Điểm Chạm 10, trà Shan Tuyết của Ngọc Trà Hương Tịnh được chọn làm hương trà đồng hành cùng triển lãm “Mùa Di Cư”.

Đây là một lựa chọn phù hợp với tinh thần của triển lãm. Trà Shan Tuyết mang trong mình dấu vết của núi cao, sương lạnh, đất, khí hậu và thời gian. Mỗi chén trà là kết quả của một hành trình dài: từ cây trà cổ thụ, bàn tay thu hái, quá trình chế biến đến khoảnh khắc được pha trong không gian triển lãm.

Nếu “Mùa Di Cư” nói về những hành trình dịch chuyển, thì trà Shan Tuyết cũng có hành trình riêng. Trà đi từ núi xuống phố. Từ vùng đất xa vào phòng tranh. Từ đời sống bản địa vào không gian nghệ thuật đương đại. Sự dịch chuyển ấy không làm mất đi bản chất của trà, mà mở ra một cách hiện diện mới.

Trong không gian triển lãm, hương trà tạo nên một điểm cân bằng. Tranh và tượng mang nhiều lớp chuyển động. Trà giúp người xem lắng lại. Tranh đặt ra câu hỏi về ký ức, nơi chốn và thân phận. Trà mở ra một khoảng dừng để người xem cảm nhận câu hỏi ấy bằng nhịp thở chậm hơn.

Trà Shan Tuyết có sắc thái mộc, trong và sâu. Hương trà không quá phô diễn, nhưng đủ bền để ở lại sau khi uống. Chính hậu vị ấy phù hợp với tinh thần của Điểm Chạm 10. Bởi di cư không chỉ là rời đi. Di cư còn là những gì còn ở lại trong ký ức sau mỗi cuộc rời đi.

Tại Điểm Chạm 10, trà không đóng vai trò tiếp khách đơn thuần. Trà là một phần của cấu trúc trải nghiệm. Trà giúp người xem chuyển từ trạng thái quan sát sang trạng thái cảm nhận.

5. Không gian văn hóa

Không gian văn hóa của Điểm Chạm 10 được xây dựng trên ba lớp chính: nghệ thuật thị giác, trà và âm nhạc.

Lớp đầu tiên là nghệ thuật thị giác. “Mùa Di Cư” có sự kết hợp giữa tranh và điêu khắc, giữa nhiều chất liệu và nhiều phong cách. Không gian triển lãm vì vậy có nhịp chuyển động liên tục. Người xem đi từ tranh sang tượng, từ sơn mài sang đất nung, từ cơ thể sang ký ức, từ đô thị sang nội tâm.

Lớp thứ hai là trà. Trà Shan Tuyết tạo ra một điểm dừng giữa dòng chuyển động đó. Người xem có thể dừng lại bên chén trà, để cảm xúc được lắng xuống trước khi bước tiếp qua các tác phẩm khác. Trà làm mềm không gian triển lãm, nhưng không làm giảm sức nặng của chủ đề. Ngược lại, trà giúp người xem có thêm độ tĩnh để tiếp nhận chủ đề sâu hơn.

Lớp thứ ba là âm nhạc. Trong ngày khai mạc, âm nhạc góp phần làm dày không gian cảm xúc. Nếu tranh và tượng tạo nên sự dịch chuyển bằng hình khối, màu sắc và vật liệu, thì âm nhạc tạo nên sự dịch chuyển bằng thanh âm. Âm thanh giúp không gian không chỉ được nhìn, mà còn được nghe và cảm.

Ba lớp này tạo thành một cấu trúc trải nghiệm rõ ràng:

• Tranh và tượng mở ra những hành trình dịch chuyển của ký ức, chất liệu và thân phận

• Trà Shan Tuyết tạo nhịp lắng để người xem dừng lại và cảm nhận

• Âm nhạc kéo dài dư âm, giúp không gian khai mạc trở nên mềm và sâu hơn

Điểm Chạm 10 không đứng bên lề triển lãm. Trà và âm nhạc được đặt như một phần của mạch trải nghiệm, giúp người tham dự bước vào triển lãm bằng nhiều giác quan hơn.

Đây cũng là hướng đi nhất quán của Ngọc Trà Hương Tịnh. Thương hiệu không đưa trà vào nghệ thuật như một yếu tố trang trí. Trà được đặt trong vai trò chất dẫn văn hóa: kết nối con người với tác phẩm, kết nối ký ức với hiện tại, kết nối hương vị với cảm xúc.

6. Tổng kết

Điểm Chạm 10 tại triển lãm “Mùa Di Cư” là một điểm nối quan trọng trong hành trình văn hóa của Ngọc Trà Hương Tịnh.

Ở đó, 8 nghệ sĩ cùng mở ra nhiều cách hiểu về sự dịch chuyển. Có người dịch chuyển qua ký ức. Có người dịch chuyển qua chất liệu. Có người dịch chuyển qua thân thể. Có người dịch chuyển từ bên ngoài vào bên trong tâm thức. Tất cả tạo nên một không gian nghệ thuật đa thanh, nơi mỗi tác phẩm là một lát cắt của hành trình sống.

Trong không gian ấy, trà Shan Tuyết xuất hiện như một nhịp dừng. Hương trà giúp người xem lắng lại giữa những chuyển động của hình, màu, chất liệu và âm thanh. Nếu triển lãm nói về những cuộc đi, thì trà tạo ra một khoảnh khắc ở lại.

Tinh thần của Điểm Chạm 10 có thể gói lại trong một câu: khi nghệ thuật kể về những mùa di cư của ký ức, hương trà giúp người xem dừng lại để nhận ra điều còn ở lại bên trong mình.

Với Ngọc Trà Hương Tịnh, Điểm Chạm 10 không chỉ là một lần đồng hành cùng triển lãm. Đây là một bước hoàn thiện hơn trong hành trình đưa trà vào các không gian nghệ thuật đương đại, nơi mỗi chén trà có thể trở thành một điểm chạm giữa con người, văn hóa, ký ức và đời sống tinh thần hôm nay.